جواد محدثى

75

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

را بالاى دار الأماره برد و سر از بدنش جدا كردن و بدن او را به زمين انداخت . « 1 » بلا و كربلا بلا هم به معناى رنج و محنت و گرفتارى است ، هم به معناى آزمايش و امتحان . اغلب ، رنجها و گرفتاريها مايهء آزمون انسانها در زندگى و در طريق دين‌دارى است . كربلا ( كرب و بلا ) نيز آميخته‌اى از عظيمترين رنجها و محنتها بود و هم بزرگترين آزمايش تاريخى براى اهل حق و باطل ، تا موضع خويش را مشخص سازند . وقتى سيد الشهدا « ع » به اين سرزمين رسيد ، پرسيد : اينجا چه نام دارد ؟ گفتند : كربلا ، چشمان آن حضرت پر از اشك شد و پيوسته مىفرمود : « اللّهمّ انّى اعوذ بك من الكرب و البلاء » و يقين كرد كه شهادتگاه خود و يارانش همين‌جاست و فرمود : « هذا موضع كرب و بلاء ، هاهنا مناخ ركابنا و محطّ رحالنا و سفك دماءنا » . « 2 » اينجا سرزمين رنج و گرفتارى و بلاست ، اينجا محلّ فرود آمدن ما و جايگاه ريخته شدن خونهاى ماست . آميختگى اين سرزمين و اين نام با شدايد و رنجها پيش از آن نيز از زبان اولياء خدا نقل شده است . حضرت عيسى « ع » وقتى بر اين سرزمين گذشت ، اندوه او را فرا گرفت و آن زمين را « ارض كرب و بلاء » دانست . « 3 » روزى حضرت رسول « ص » براى دخترش فاطمه « ع » از شهادت حسين « ع » در آينده سخن مىگفت ، در حالى كه حسين « ع » كودكى در آغوش مادر بود . حضرت زهرا « ع » از پدر پرسيد : آنجا كه فرزندم كشته مىشود كجاست ؟ فرمود : كربلاست ، سرزمين محنت و رنج بر ما و بر امّت . . . « موضع يقال له كربلاء و هى دار كرب و بلاء علينا و على الأمّة [ الأئمّة ] . . . » . « 4 » اگر كربلا را سرزمين آزمايش به حساب آوريم ، هم آزمايش خلوص ، فداكارى و عشق ابا عبد الله « ع » و خاندان و ياران اوست كه در كورهء رنجها و شهادتها و داغها و مصيبتها ، جوهرهء ذاتى و بعد متعالى آنان و ميزان صدق عقيده و ادّعايشان به ظهور رسيد ، هم آزمايشگاه كوفيان و مدّعيان نصرت و يارى و نيز حكام اموى بود كه نسبت به فرزند پيامبر و حجّت الهى آنگونه رفتار كردند . ابا عبد الله « ع » نيز در اشاره به جنبهء آزمونى بلاها در

--> ( 1 ) - مروج الذّهب ، مسعودى ، ج 3 ، ص 59 . ( 2 ) - حياة الإمام الحسين ، ج 3 ، ص 91 . ( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 44 ، ص 253 . ( 4 ) - همان ، ص 264 .